รพ.สต.ไฮ: พฤษภาคม 2016

งานศพพอเพียง ไม่เลี้ยงเหล้า และไม่เล่นการพนัน

ตำบลพิมายเหนือ อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ

บทนำ

สภาพเศรษฐกิจในปัจจุบัน การบริโภคเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ทุกชนิดหรือเรียกรวมๆว่าเหล้ามีแนวโน้ม ที่จะส่งผลกระทบที่รุนแรงต่อบุคคล ครอบครัว และชุมชน ทั้งด้านสุขภาพ เศรษฐกิจและสังคมส่วนรวม ทำให้เกิดการสูญเสียชีวิต พิการหรือโรคที่ต้องรักษาอย่างต่อเนื่อง อุบัติเหตุจากการขับขี่ยานพาหนะซึ่งรัฐบาลต้องสูญเสียงบประมาณ ในการจัดกิจกรรมมากมายในการป้องกันในช่วงเทศกาล 7 วันอันตรายของทุกปี เหตุทะเลาะวิวาทความแตกแยกทั้งในครอบครัวและชุมชน ปัญหาเศรษฐกิจ ชาวบ้านได้รับความเดือดร้อนจากปัญหาปากท้องเป็นอย่างมาก แต่ปัญหาอย่างหนึ่งที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ คือเมื่อครอบครัวใดมีคนตาย จะต้องจัดการงานศพ ซึ่งส่วนใหญ่เจ้าภาพไม่ได้มีการตระเตรียมสำรองเงินไว้ล่วงหน้าเหมือนงานบุญ หรืองานมงคล และค่าใช้จ่ายในงานศพอยู่ที่ 13,000-15,000 บาท/วัน ดังนั้นถ้าเก็บศพไว้ 5-7 วัน จะมีค่าใช้จ่ายร่วม 100,000 บาท เชื่อว่างานศพที่ใหญ่โตแสดงถึงหน้าตาของเจ้าภาพ
จากปัญหาดังกล่าวนั้น ตำบลพิมายเหนอได้เล็งเห็นความสำคัญ จึงต้องการที่จะผลักดันโครงการและกิจกรรมต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการรณรงค์ ลด ละ เลิก ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือเหล้า โดยเน้นการสร้างความรู้ ความเข้าใจ ความตระหนักให้แก่สังคม โดยการรณรงค์ส่งเสริมให้ผู้ใหญ่ที่เป็นผู้ปกครองที่จะต้องเป็นต้นแบบที่ดีมี พฤติกรรมที่พึงประสงค์ส่งเสริมเยาวชนให้เป็นเยาวชนต้นแบบปลอดเหล้า

วัตถุประสงค์

1. เพื่อหารูปแบบที่เหมาะสมในการจัดงานศพโดยยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียง
2. เพื่อให้เกิดแกนนำและภาคีเครือข่ายในชุมชนเพื่อรณรงค์ลด ละ เลิก การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ อย่างต่อเนื่อง และมีประสิทธิภาพ
3. เพื่อให้เยาวชน และ ประชาชนตลอดจนผู้ที่ติดเหล้ามีความรู้ ความเข้าใจ ตระหนัก ถึงโทษ และผลกระทบของเหล้าและสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการลด ละ เลิกการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
4. เพื่อให้เกิด กฎ กติกา ข้อตกลง ในการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในงานศพ

ขั้นตอนการดำเนินงาน

1. ทำประชาคมในหมู่บ้าน
2. มีเครือข่ายงานบุญปลอดเหล้า
3. ดำเนินการโดยหลัก ๓ ก
4. ดำเนินการตามมติประชาคม
5. จัดตั้งคณะกรรมการดูแล ติดตาม กำกับ การจัดงานศพพอเพียง
6. ประเมินผลงานศพพอเพียง

คณะกรรมการงานบุญปลอดเหล้า

1.นายกองค์การบริหารส่วนตำบลพิมายเหนือ                                   ประธานกรรมการ
2.กำนันตำบลพิมายเหนือ รองประธานกรรมการ
3.ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลพิมายเหนือ กรรมการ
4.ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านขามฆ้อง กรรมการ
5.ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านเหล็ก กรรมการ
6.ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านโป่ง                                                     กรรมการ
7.ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านไฮ                                                       กรรมการ
8.ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านโพธิ์สามัคคี กรรมการ
9.หัวหน้าศูนย์เด็กเล็กบ้านแคน                                                      กรรมการ
10.หัวหน้าศูนย์เด็กเล็กบ้านโพธิ์สามัคคี กรรมการ
11.เจ้าอาวาสวัดศรีปรางค์กู่                                                           กรรมการ
12.เจ้าอาวาสวัดบ้านโป่ง กรรมการ
13.เจ้าอาวาสวัดบ้านไฮ กรรมการ
14.เจ้าอาวาสวัดบ้านโพธิ์สามัคคี กรรมการ
15.ผู้ใหญ่บ้าน ทุกหมู่บ้าน กรรมการ
16.สมาชิก อบต.ทุกหมู่บ้าน                                                          กรรมการ
17.ประธาน อสม.ตำบลพิมายเหนือ                                                กรรมการ
18.ประธาน อสม. ทุกหมู่บ้าน กรรมการ
19.ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไฮ กรรมการและเลขานุการ
20.เจ้าหน้าที่สาธารณสุข รพ.สต.ไฮ ผู้รับผิดชอบงาน กรรมการและผู้ช่วยเลขานุการ

กิจกรรมการดำเนินงาน

รูปแบบการจัดการงานศพโดยยึดหลักเศรษฐกิจพอเพียง โดยชุมชนทั้ง 10 ประเด็น ดังนี้
1.ควบคุมไม่ให้อาหารรั่วไหล ปัญหาคือเดิมมีอาหารรั่วไหลเนื่องจากมีคนนำอาหารกลับบ้านซึ่งไม่ใช่อาหารที่ เหลือจากการจัดงานศพแต่เป็นการเก็บไว้ก่อนซึ่งทำให้ค่าใช้จ่ายในการทำอาหาร สูงมาก
            2.ใช้เครื่องปรุงพอประมาณ ปัญหาคือ ขาดการวางแผนและการคิดคำนวณเมื่อมีงานศพก็จะซื้อเครื่องปรุงมาเตรียมไว้มาก ทำให้เครื่องปรุงเหลือจากการใช้เมื่อคิดเป็นเงินก็สูงพอสมควร
            3.ลดน้ำอัดลมเป็นน้ำเปล่า ซึ่งเป็นค่านิยมที่ทำตามกันที่ชี้ให้เห็นถึงฐานนะ บทวิเคราะห์ได้สรุปถึงโทษต่อสุขภาพและพระสงฆ์เองก็ไม่ฉัน
            4.ลดอาหารว่าง การหยิบยกประเด็นนี้คือมองเห็นว่ามีความจำเป็นน้อยเนื่องจากอาหารว่าง เช่น ข้าวต้ม ขนม กาแฟ จะจัดบริการแขกที่ร่วมสวดอภิธรรมตอนกลางคืนที่ทุกคนได้รับประทานอาหารเย็นมา แล้วหากลดได้จะเป็นช่วยการประหยัดให้เจ้าภาพ
5.งดสุรา เป็นประเด็นที่มองจากปัญหาเรื่องความเหมาะสม การนำสุราตั้งโต๊ะแบบงานเลี้ยงจึงไม่สมควรกับงานที่มีความโศกเศร้า จะเป็นการช่วยเจ้าภาพประหยัดค่าใช้จ่ายได้มาก
            6.งดเล่นการพนัน เมื่อมีงานศพหลังพิธีกรรมเสร็จนักการพนันมักจะตั้งวงเล่นซึ่งมีปัญหามากมาย เช่นการทะเลาะวิวาท ถูกการจับกุมเจ้าภาพมีความผิดและที่สำคัญคือเป็นการทำผิดกฎหมายบ้านเมือง
            7.งดจ้างวงดนตรี ประเด็นของการหยิบยกขึ้นมาคือเดิมเมื่อมีงานศพเจ้าภาพมักจ้างดนตรีมาเล่น เหมือนกับงานมหรสพรื่นเริง เป็นค่านิยมที่ไม่เหมาะสม ควรงดและหันมาใช้ดนตรีพื้นเมือง
8.เก็บศพไว้ในระยะเวลาสั้นๆ   เนื่องจากชุมชนมีความเชื่อในเรื่องวันดี วันเสีย บางศพมีช่วงเวลาที่เป็นวันเสียมากทำให้ต้องเก็บศพไว้นาน มีค่าใช้จ่ายสูง หากตัดความเชื่อโดยเหตุโดยผลแล้วจะทำให้จำนวนวันลดลงและประหยัดค่าใช้จ่าย
            9.จัดผ้าบังสุกุลอย่างพอประมาณ เป็นการลดค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อ และเป็นการบริหารเวลาในการจัดกิจกรรมวางผ้าบังสุกุล โดยเฉพาะในวันฌาปนกิจศพ ผ้ามีมากก็ใช้เวลามาก
            10.ลดการจุดพลุและบั้งไฟ เป็นความเชื่อและค่านิยมที่มีการจุดพลุและดอกไม้ไฟ ในงานศพเป็นอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินและสิ้นเปลืองโดยไม่มีเหตุผล

กติกางานบุญปลอดเหล้า

กรณีงานศพใดไม่ทำตามข้อปฏิบัติงานบุญปลอดเหล้าของหมู่บ้าน ที่ประชุมประชาคมมีมติให้ดำเนินการกับเจ้าภาพงานศพนั้น ดังนี้
1. เสียค่าปรับ 1,000 บาท
2. ใช้เป็นเงื่อนไขในการพิจารณาการช่วยเหลือด้านสวัสดิการในหมู่บ้าน

สรุปผลการดำเนินงาน ตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๕๘ – 20 กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙

เดือน	จำนวน (งาน )	มูลค่าประหยัดได้ จากการปลอดเหล้า	หมายเหตุ
ตุลาคม	0	0
พฤศจิกายน	4	39,000
ธันวาคม	4	38,500
มกราคม	1	11,000
กุมภาพันธ์	1	9,700
รวม	10	98,200

ปัญหาอุปสรรค แนวทางแก้ไขและข้อเสนอแนะในการดำเนินกิจกรรม

1.ประชาชนบางส่วนยังไม่เห็นด้วยเนื่องจากคิดว่าเป็นประเพณีที่เคยทำกันมา หากขาดเหล้า และการพนันในงานศพก็จะไม่มีคนมาร่วมงาน แนวทางแก้ไข ให้ผู้นำชุมชนที่ชาวบ้านนับถือ ลงมาพูดคุยถึงข้อดี ของการจัดงานศพ ปลอดเหล้าปลอดการพนัน
2.เป็นโครงการที่เกี่ยวกับความร่วมมือในชุมชนโดยตรงควรให้ผู้นำชุมชนเป็น แบบอย่างในการดำเนินกิจกรรมและเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเป็นพี่เลี้ยงเพื่อให้ ชุมชนเข้มแข็งด้วยตัวเองและกิจกรรมจะได้ยั่งยืน
3.การปฏิบัติการข้อตกลงของการทำประชาคมของหมู่บ้าน มีบางครั้งฝ่าฝืน ซึ่งต้องได้มีการว่ากล่าวตักเตือนโดยผู้นำที่ชาวบ้านให้ความเคารพและเกรงใจ